Programma LIBC publieksdag 2019 Geheugensporen

 

Lezingen en onderwerpen LIBC publieksdag 2019

 

'GEHEUGENSPOREN, HET 'IK' TUSSEN VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST'

 

Introductie, locatie, tickets

 

Moderator
Laura Steenbergen

Opening:
Burgemeester van Leiden, Henri Lenferink

Het autobiografisch geheugen

harm krugersHet autobiografisch geheugen en het brein; van dier tot mens 

dr. Harm Krugers, Universiteit van Amsterdam;

Harm Krugers is hersenonderzoeker bij het Swammerdam Instituut voor levenswetenschappen (Universiteit van Amsterdam) en bestudeert hoe hersenfunctie, hersenstructuur en gedrag (geheugen, emoties) worden beïnvloedt door stress op jonge en volwassen leeftijd. Hij schrijft artikelen in internationale wetenschappelijke tijdschriften en vakbladen, organiseert regelmatig masterclasses, symposia, publieksdagen, is opleidingsdirecteur van de Research Master Brain en Cognitive Sciences aan de Universiteit van Amsterdam en bekleed nationale en internationale bestuursfuncties op het gebied van hersenen en gedrag.

vanSomeren 2942vk wlEen slapeloos brein door onvoldoende opruimen van emotionele herinneringen?

prof.dr. Eus van Someren, Vrije universiteit van Amsterdam

Eus van Someren onderzoekt slaap. Hij werkt als hoofd van de afdeling Slaap en Cognitie bij het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen, en is hoogleraar neurofysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij werkte mee aan meer dan tweehonderd artikelen in wetenschappelijke tijdschriften. In november 2015 startte hij zijn onderzoek naar slapeloosheid en depressie, mogelijk gemaakt dankzij een prestigieuze onderzoeksbeurs, de Advanced Grant van de European Research Council. Van Someren was ook veertien jaar lang gitarist in de rockband The Scene.

 

Pathologische herinneringen: PTSD; borderline personality en het brein

rianne de kleineFlashtalk: Traumatische herinneringen: PTSD

dr. Rianne de Kleine, Universiteit Leiden

Rianne de Kleine behaalde in 2006 haar masterdiploma in klinische psychologie aan de Radboud Universiteit (Nijmegen). Daarna werkte ze als klinisch psycholoog en toegepast onderzoeker bij MHO Pro Persona. Ze deed haar promotieonderzoek, gericht op de vergroting van de effectiviteit van exposure therapie voor posttraumatische stressstoornis, bij Pro Persona en het Behavioral Science Institute van de Radboud Universiteit. Na haar promotie (2016) werkte ze als onderzoekscoördinator en postdoctoraal onderzoeker bij Pro Persona. Nu is ze als universitair docent verbonden aan de afdeling Klinische Psychologie van de Universiteit Leiden en onderzoekt ze de effectiviteit van behandelingen voor angststoornissen en posttraumatische stress stoornis (PTSS). Hiervoor heeft ze recent een prestigieuze onderzoekssubsidie gekregen van het NWO.

charlotte van schieFlashtalk: Gekleurde herinneringen in het brein: Het belang van positieve herinneringen en de uitdaging voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis.

dr. Charlotte van Schie, Universiteit Leiden & Universiteit van Wollongong, Australië

Charlotte van Schie onderzoekt hoe de manier waarop mensen over zichzelf denken samenhangt met hoe mensen met anderen omgaan. Voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis zijn beide een uitdaging: weten wie je bent en het onderhouden van relaties. Uit haar onderzoek komt onder andere naar voren dat de negatieve zelfkennis van mensen met borderline persoonlijkheidsstoornis in stand wordt gehouden door een grotere aandacht voor kritiek en mindere aandacht voor complimenten. Een vervolgvraag is of het zelfbeeld verstevigd kan worden waartoe positieve herinneringen ingezet kunnen worden.
Charlotte studeerde klinische psychologie aan de Universiteit Leiden en deed daar tevens haar promotieonderzoek. Op het moment werkt ze als post doc aan de universiteit van Wollongong in Australië waar ze verder onderzoek doet naar de relatie tussen het zelfbeeld en hoe verbonden mensen zich met anderen voelen en naar een betere ondersteuning voor mensen met een persoonlijkheidsstoornis. 

kunstKunstproject PolakVanBekkum

Een autobiografische film (11min30sec) neemt je mee naar een eiland. In deze film herleven de bestuurder van een auto en zijn passagier een ervaring die hen beiden diep heeft geraakt. Nu, net als destijds, 45 jaar geleden, is het nacht. De sterren aan de heldere oneindige hemel staan precies waar ze destijds stonden. Het Amsterdamse kunstenaarsduo PolakVanBekkum (Esther Polak en Ivar van Bekkum) maakt werk rond mobiliteit en landschap. PolakVanBekkum: “Elke beweging verandert de ervaring van ruimte en verandert de ruimte zelf.” Deze film is hun eerste autobiografische werk. In januari van dit jaar was Esther te horen in het radioprogramma Nooit Meer Slapen over dit project.

Het feilbare geheugen

marko jelicicDe (on)betrouwbaarheid van het geheugen: een forensisch perspectief
prof. dr. Marko Jelicic, Universiteit van Maastricht

Marko Jelicic studeerde aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 1992 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op een proefschrift over geheugen en waarneming onder algehele anesthesie. Na twee jaar in het laboratorium van de Canadese geheugenpsycholoog Fergus Craik te hebben gewerkt, keerde hij naar Nederland terug. Sinds 1998 is hij werkzaam aan de Universiteit Maastricht, waar hij onder meer het vak forensische psychopathologie doceert aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Per 1 september 2015 is hij benoemd tot hoogleraar Neuropsychologie en Recht. Jelicic is vooral geïnteresseerd in het grensvlak tussen de neuropsychologie en het strafrecht;  flashbulb memories, hersenscans als bewijs, over getuigen met een hersenbeschadiging, en over verdachten die neuropsychologische aandoeningen veinzen. Jelicic treedt regelmatig op als getuige-deskundige en was lid van de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken (LEBZ).

rogier feisFlashtalk: Hersenonderzoek bij frontotemporale dementie: naar het voorspellen van individuele diagnoses

Rogier Feis, Universiteit Leiden 

Rogier studeerde geneeskunde in Leiden van 2009 tot 2016. Voor zijn wetenschappelijke stage bracht hij acht maanden door bij het Oxford Centre for Functional MRI of the Brain, waar hij startte met onderzoek in de neuroradiologie. In 2017 vervolgde hij zijn onderzoek als promovendus aan het LUMC en de Universiteit Leiden. Zijn onderzoek is gericht op vroege diagnostiek van frontotemporale dementie met behulp van MRI en machine learning. In dit project combineert Rogier zijn klinisch-medische kennis, neuroradiologische onderzoeksvaardigheden en de statistische expertise van zijn collega's op de afdeling Methoden en Statistieken. Het doel is om methoden voor machine learning toe te passen op MRI-scans van de hersenen bij personen met een risico op genetische dementie.

wiesjeHet Alzheimermysterie

prof.dr. Wiesje van der Flier, Vrije Universiteit Amsterdam

Wiesje van der Flier is hoogleraar en hoofd klinisch onderzoek bij het Amsterdam UMC Alzheimercentrum. Ze onderzoekt hoe de ziekte van Alzheimer ontstaat en verloopt, en hoe de diagnose beter zou kunnen worden gesteld of zelfs voorkomen. Ze werd door ZonMw ‘het gezicht van dementieonderzoek’ genoemd. Ze staat aan het hoofd van het Amsterdam Dementia Cohort, een geheugenpolikliniek cohort dat gegevens van ruim 6000 patiënten bevat. Dit vormt de basis voor veel wetenschappelijk onderzoek van het Alzheimercentrum. In september 2017 richtte Van der Flier Hersenonderzoek.nl op om deelname aan onderzoek naar hersenziektes zoals Alzheimer, Parkinson en MS te bevorderen. Samen met collega Philip Scheltens schreef zij ‘Het alzheimermysterie’, dat verscheen bij de Arbeiderspers.

wiesjeBOB: Een zoektocht naar iemand die misschien niet bestaat

Siona Houthuys is één van de 3 leden van AudioCollectief SCHIK. Twee Belgen en één Nederlander die zich alle drie bezighouden met theater, schrijven en radiomaken. SCHIK maakte in samenwerking met VPRO de podcasts Roes (2016), BOB (2017) en El Tarangu (2019). BOB won de publieksprijs bij De Tegel, werd tijdens de Dutch Podcast Awards uitgeroepen tot de beste podcast van 2018 en kreeg een eervolle vermelding bij De Zilveren Reissmicrofoon. BOB gaat over Elisa, een vrouw van vierentachtig jaar en verliefd op Bob: een mysterieuze man waar ze anderhalf jaar geleden plots over begon te praten. Een man waar haar drie dochters tot dan toe nog nooit van hadden gehoord, maar over wie hun moeder niet meer kan zwijgen. Maar wie is Bob en heeft hij wel echt bestaan? Vanuit haar kamer in een bejaardentehuis in Antwerpen vertelt Elisa dat hij haar buurjongen was in 1947. Ze spraken soms af in het voortuintje van een leegstaand huis. Om te praten, geheimen te delen en kusjes te geven. Wanneer Elisa zwanger wordt, stuurt haar vader haar naar een klooster. Ze kwam met lege handen weer naar buiten. Elisa twijfelt niet aan haar eigen verhaal. Maar haar drie dochters, die tot voor kort de naam Bob nog nooit uit haar mond hoorden komen, weten niet wat ze moeten geloven. Rakelt hun moeder een groot familiegeheim op, of kan ze feit en fictie niet meer uit elkaar houden? Tijdens het LIBC publiekssymposium vertelt Siona over de zoektocht naar Bob: hoe vind je iemand die misschien niet bestaat? Hoe ga je op zoek naar de (on)waarheid van iemands herinneringen? 

Heer en meester over ons geheugen? Interventies

Over de plasticiteit van het angstgeheugenmerel

Prof. dr. Merel Kindt, Universiteit van Amsterdam

Merel Kindt promoveerde in 1996 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift 'Cognitive processing in anxiety bias, inhibition and avoidance'. Na haar promotie werkte ze van 1997 tot 2003 als universitair (hoofd)docent aan de Universiteit van Maastricht. Daarnaast volgde ze bij de RINO Zuid de postdoctorale opleiding tot psychotherapeut en werkte ze bij de RIAGG van Maastricht als cognitieve gedragstherapeut. Sinds 2003 is ze hoogleraar Experimentele Klinische psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. In haar onderzoek richt ze zich op hoe neurobiologische en psychologische angstprocessen en rol kunnen spelen in het behandelen van angststoornissen. Zo combineert ze fundamenteel onderzoek met klinische toepassingen.  

FFoto Chris Hoeboerlashtalk: IMPACT studie: onderzoek naar het verbeteren van de behandeling van PTSS

Chris Hoeboer, Universiteit Leiden

Chris Hoeboer behaalde in 2017 zijn diploma van de klinische en gezondheids onderzoeksmaster bij de Universiteit van Leiden. Daarna is Chris begonnen aan zijn promotieonderzoek bij de IMPACT studie, een studie naar de verbetering van de behandeling van posttraumatische stress klachten bij volwassenen die in hun jeugd kindermishandeling hebben meegemaakt. In dit onderzoek wordt gekeken of er bij deze patiënten meteen kan worden gestart met (intensieve) exposure therapie of dat er eerst een stabilisatiefase nodig is. Een vervolgvraag is of we kunnen voorspellen voor welke patiënt welke behandeling het beste zal werken om zo de zorg te personaliseren.

kees korrelboomCOMET - Competitive Memory Training - als interventie voor een sterker zelfbeeld

Prof. dr. Kees Korrelboom, Universiteit van Tilburg

Kees Korrelboom is klinisch psycholoog en psychotherapeut. Hij werkt als behandelaar en senior onderzoeker bij de TOPGGz afdeling Angststoornissen van PsyQ Den Haag, onderdeel van de Parnassia Groep. Daarnaast is hij als bijzonder hoogleraar verbonden aan het Departement voor Medische en Klinische Psychologie van Tilburg University. Kees publiceerde over diverse onderwerpen op het gebied van de psychotherapie en dat van de cognitieve gedragstherapie in het bijzonder. Hij is erelid en lid van verdienste van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve therapie (VGCT).  

 

 Tijdens de lunchpauze

 

vader jan 200x120Kunstproject Lost on Arrival, PolakVanBekkum

Vader Jan, de vader van Ivar van Bekkum, besloot na lang op Sint Maarten te hebben gewoond, dat hij terug wilde naar Curaçao. Hij wilde daar zijn laatste jaren doorbrengen, of zoals hij het zelf zei 'de pijp uit gaan'. Hij kocht een huis en wachtte met verhuizen. Toen hij eindelijk besloot te vertrekken was zijn dementie al vergevorderd. Hij stapte weliswaar op het vliegtuig, maar is in zijn hoofd eigenlijk nooit meer aangekomen.

Het kunstproject ‘Lost on Arrival’ is zoals de meeste projecten van PolakVanBekkum een meerjarenplan. Dit project staat nu nog in de steigers en bestaat nu uit een eerste korte film (7 minuten) waarin Ivar met zijn vader praat via Skype en telefoon. Het kunstenaarsduo vertoont de film tweemaal in de pauze en wil, als onderdeel van het maakproces, graag van u horen wat u ervaart bij het zien van deze eerste korte film in het kader van hun nieuwe project.

.  

abel boor 200x136

De kracht van het delen van persoonlijke herinneringen

Door Abel Boor (psycholoog, coach en trainer: https://www.meervanjezelf.nl)
Waar herinneringen gedeeld worden, worden connecties gelegd, worden persoonlijke en universele ervaringen gedeeld, en wordt een nieuwe geschiedenis geschreven. De ervaring leert dat het delen van herinneringen een positief effect heeft op het gevoel van eigenwaarde en verbondenheid en tot nieuwe inzichten kan leiden. Dit is de reden dat het delen van levensverhalen een eeuwenoude en wijdverbreide traditie is om mensen nader tot elkaar te brengen en impasses te doorbreken. En ook nu wordt het delen van levensverhalen nog vaak gebruikt, of het nu in een buurt- of verpleeghuis is, of bij een leiderschapstraining.

Wij nodigen u uit om de kracht van het delen van herinneringen zelf te ervaren. Met behulp van een ‘talking stick’, een eeuwenoud gebruik, en een denkbeeldig vuurtje wordt u aangemoedigd om vanuit het hart en zonder oordeel een herinnering te delen en naar die van anderen te luisteren.  

 

 

 

 

 

 

 

Share us